Op tweede kerstdag kun je natuurlijk naar de meubel boulevard gaan. Als alternatief ontvang je de kerst editie van deze nieuwsbrief ;-). Ik heb weer een aantal interessante stukken op een rij gezet, inclusief een mooi kerstverhaal van iemand in Londen die een fake restaurant startte en in Tripadvisor op nummer 1 eindigde als hét restaurant van Londen. Zonder ooit een klant te hebben ontvangen. Ook een longread waarin ik meer vertel over (de succesfactoren van) platform coöperaties. Een van de onderwerpen die ik nu aan het uitdiepen ben. Fijne feestdagen en tot in het nieuwe jaar!

Platformeconomie top 5

Uber to face stricter EU regulation after ECJ rules it is transport firm | The Guardian

Is Uber een transportbedrijf of een techbedrijf? Dat was de vraag die deze week centraal stond in de rechtbank in Brussel. Als leek zou je zeggen ‘maar dat is logisch’, maar toch was dit een vraag die de gemoederen al een tijdje bezig hield.

Op 20 December deed de rechter uitspraak en mocht ik vooruitlopend op het oordeel op BNR duiding over deze zaak geven. Het oordeel van de rechter: een transportbedrijf. Wat zijn de gevolgen van deze uitspraak? Ik zet ze hier op een rij:

1. Op het moment dat Uber een transportbedrijf is, moet het zich aan de lokale wetten houden. Is het een techbedrijf, dan gelden Europese wetten. Aangezien Uber in bijna alle landen de ‘UberPop’ achtige diensten heeft moeten opschorten en zich aan de lokale regelgeving moet houden, was dit dé escape voor Uber geweest om deze dienstverlening nog een kans te geven. Op zich een herkenbaar patroon bij Uber: lokaal verliezen en vervolgens op staat, land of (in dit geval) Europees niveau de lokale (of nationale) besluiten overrulen;
2. Op korte termijn zal de impact voor Uber minimaal zijn: het bedrijf houdt zich al in de meeste Europese aan de nationale regulering. Zie ook het plaatje onder deze post. De uitspraak heeft dus vooral impact op de potentie van Uber in Europa in de toekomst;
3. Uber was niet het enige platform waarvoor deze uitspraak spannend was. Alle platformen pretenderen techbedrijven / onafhankelijke marktplaatsen te zijn. Dit om niet te hoeven voldoen aan de bestaande reguleringen binnen de sectoren waarin zij opereren. Deze uitspraak heeft dus gevolgen voor alle platformen die als marktplaats vraag en aanbod bij elkaar brengen.

Digital Single Market

Hoewel de reactie van de meeste mensen is: ‘dit is logisch’, is er een progamma onderbelicht in de berichtgeving: het Europese programma voor de ‘Digital Single Market‘. Wanneer je als techbedrijf in Europa zaken wilt doen, dan dien je rekening te houden met de regelgeving van de 28 lidstaten. Dit is niet goed voor de concurrentiepositie van Europa tegenover de Verenigde Staten.

De kritiek vanuit Uber zal dus vermoed ik komen dat de negatieve uitspraak in conflict is met de ambitie van de EU om een digital single market te zijn, waarbij niet per lidstaat (28), maar EU breed beslissingen worden gemaakt.

Misschien is het dan ook beter om te gaan kijken naar een ‘single market’ strategie voor Europa en niet zozeer alleen op digitaal terrein. Immers: de manier hoe een match tot stand wordt gebracht (via een app of via een telefooncentrale) mag er niet toe leiden dat de dienst (die in beide gevallen hetzelfde is) anders wordt behandeld.

Transportation Network Companies

Interessant in deze casus is om te weten dat in de Verenigde Staten de ‘ride hailing companies’: de Uber’s van deze wereld, een aparte status hebben weten te bemachtigen: Transportation Network Companies (TNC).

En TNC volgens Wikipedia: “A transportation network company (TNC) (sometimes known as mobility service providers or MSPs), connects via websites and mobile apps, pairing passengers with drivers who provide such passengers with transportation on the driver’s non-commercial vehicle. TNCs include Gett, Lyft, Juno, Cabify, Uber, Yandex.Taxi, goCatch, Via, Ola Cabs, GoCar, GO-JEK, Careem, Wingz, Taxify, GrabTaxi, Didi Chuxing, Easy Taxi, 99 and Fasten.”

Deze platformen hebben dus:

• een aparte status;
• de match moet via een app worden gemaakt;
• geen passagiers van straat oppikken;
• rit gedaan in een niet commercieel voertuig.

Ik ben benieuwd hoe ze dat daar voor elkaar hebben gekregen…. Probleem voor bestaande taxi bedrijven daar is dan ook dat in veel staten de tarieven voor taxi’s in de wet zijn vastgelegd, maar dat TNC’s zelf de prijs mogen bepalen. Niet echt een gelijk speelveld dus…

Al met al een interessante ontwikkeling, ik ga in de gaten houden welke impact deze uitspraak op zowel Uber als op andere marketplaces gaat hebben.

Réservation d’hôtels en direct – Qui sommes-Nous – Fairbooking

In veel branches waar digitale platformen hun interden doen zie je dat de gevestigde orde eerst blij is: het platform genereert extra inkomsten. Op het moment dat het platform een dominante marktpositie heeft verworven slaat het sentiment om: de afhankelijkheid heeft in veel gevallen een negatieve impact op de deelnemende partijen.

In Frankrijk stuitte ik op Fairbooking.com: een soort van booking.com opgezet door de Franse hotelsector. Dit platform is opgezet door ‘Association Booking Live’. Hun doel:

“Our association aims to promote direct contact between customers and professional hosts in order to limit commissions paid by online intermediaries.”

Hun doelen:

1. Group professional hosts  to give weight to their word against large online distributors.
2. Develop  tools allowing hoteliers to regain control of their distribution, such as the FairBooking ethical  platform (platform for connecting customers and accommodation professionals).
3. Reward consumers who choose to book directly with hoteliers by offering dedicated offers (upgrade, free breakfast …) accessible only live.
4. Defending the collective interests of hospitality professionals (by working in particular to eliminate abusive clauses in distribution contracts).

Mooi om te zien dat een sector in staat is om op een positieve manier een alternatief te bieden en uit te gaan van de eigen kracht. Voor een hotellier is het een interessant abonnementsmodel (150euro vast + 2 euro per kamer per jaar. Dus geen commissie van 25-30%. Maar ook voor de gast is er een voordeel. En dat wordt nogal eens vergeten door de ’tegenbewegingen’. Wanneer je boekt via de site krijg je namelijk 5-10% korting OF een gratis room upgrade OF een gratis ontbijt.

Ik ben benieuwd wanneer in Nederland een soortgelijk initiatief van start gaat. Ik zal (voor zover ik hotelkamers in Nederland boek) zeker klant worden.

De Amersfoortse stopt met crowdfundingplatform Doorgaan.nl – am:web

Vorige week schreef ik in mijn stuk over ‘exit strategie voor platformen‘ over de onzekerheid die je als gebruiker hebt wanneer je klant wordt van een nieuw start-up platform: je investeert tijd in het opzetten van een profiel en je bouwt een zekere afhankelijkheid op. En wat nu als het platform opeens stopt?

Belangrijk om te beseffen is dat dit niet alleen met platformen is die worden opgezet vanuit een start-up, maar ook zeker vanuit platformen (en andere projecten uiteraard) die worden opgezet vanuit een corporate. Waar je bij een start-up soms aan kunt zien komen dat de stekker er uit gaat (te weinig business, etc.), is het bij een corporate vaak een verrassing. Omdat een platform misschien heel goed kan lopen, maar door veranderende prioriteiten de stekker er zo uit ligt.

De Amersfoortse startte enkele jaren geleden het crowdfunding platform. Onlangs trokken zij de stekker er uit. De verklaring: “De crowdfundingsite werd gelanceerd als campagne om te laten zien dat De Amersfoortse er is voor ondernemers. Dat doel is volgens een woordvoerder nu bereikt.” Een innovatie als marketing. Dat laat in mijn ogen weinig respect zien voor de gebruikers die zich aan het platform verbinden. En zou voor mij als gebruiker reden zijn om niet met dit soort initiatieven mee te doen.

Britten verdienen miljoenen aan verhuur oprit | NU – Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

“In het Verenigd Koninkrijk verdienen huizenbezitters die lid zijn van YourParkingSpace.co.uk dit jaar gezamenlijk ongeveer 12 miljoen pond, omgerekend 13,58 miljoen euro, aan de verhuur van hun parkeerplek, zo blijkt uit berekeningen.” De gemiddelde opbrengst van 500euro per jaar geeft vermoed ik een vertekend beeld: er zullen een aantal gebruikers zijn die enkele tientjes per jaar verdienen en enkele ‘grootverdieners’. Zo verdiende een kerk in Londen via het concurrerende platform JustPark zo’n 200.000 pond aan het verhuren van hun onbenutte capaciteit. Voorbeelden als deze laten zien dat het ook voor organisaties erg interessant kan zijn om de voor hun onbenutte capaciteit via (deel)platformen beter te benutten.

I Made My Shed the Top Rated Restaurant On TripAdvisor – VICE

Een waanzinnig kerstverhaal: leestip! Een man in Londen verdiende zijn boterham met het schrijven van valse recensies voor Tripadvisor. Restaurants huurden zijn diensten in om op die manier hoger in de ratings te komen. Dit ging dus om bestaande restaurants.

Op een dag kwam hij op het idee om te kijken of het ook mogelijk is om ook een niet bestaand restaurant populair te maken in Tripadvisor met behulp van fake recensies. En zo geschiedde. Hij startte het exclusieve restaurant ‘The Shed’ in Londen. Zonder fysiek adres. Een website was zo gemaakt, een prepaid telefoon werd aangeschaft en via zijn contacten stroomden de positieve recensies binnen. Zonder dat er ook maar één gast over de vloer kwam. Na ruim een half jaar stond zijn restaurant op nummer één als hét top restaurant van Londen.

In dit verhaal verteld hij hoe hij dit voor elkaar heeft gekregen. Echt een aanrader om te lezen.

In de media

Is Uber een tech- of taxibedrijf? – BNR Nieuwsradio

Een aantal uur voor de definitieve uitspraak van de rechter mocht ik telefonisch bij BNR duiding geven aan de zaak en de mogelijke impact.

Lenen is het nieuwe hebben, ook bij die feestoutfit | Economie | AD.nl

Is delen duurzamer? In het AD (en dus ook de Stentor, Eindhovens Dagblad, De Gelderlander, Turbantia, Brabants Dagblad BN De Stem en PZC Walcheren) mocht ik iets zeggen over deeleconomie en duurzaamheid bij een artikel over een kledingbibliotheek.

Eigen publicatie

Een Uber-app van het volk? De succescriteria van platformcoöperaties

Platformcoöperaties verlagen met slimme technologie de drempels voor de eindgebruiker. Hoe zit het met de arbeider die de arbeid levert? In deze blog die ik voor Trivento schreef ga ik in op de succesfactoren van platform coöperaties.

Het fijne aan mijn nieuwe functie als onderzoeker bij de Universiteit Utrecht is dat ik tijd heb om full focus op de vraagstukken binnen mijn onderzoek te duiken. De afgelopen weken ben ik in de wereld van de platform coöperaties gedoken en heb ik veel geleerd over wat er nu wel en niet nieuw is aan deze ontwikkeling, wat de kritische succesfactoren zijn en wat de vragen voor de toekomst zijn. De puzzel is nog lang niet klaar, maar het is reuze fascinerend. Deze week was ook de laatste bijeenkomst van de ‘denktank shortstay verhuur’ van de Gemeente Amsterdam waar ik deel van uit maak. Mooi om te zien hoe de stad zich in een jaar tijd heeft ontwikkeld. Mijn belangrijkste les: leer alles over (de impact van) een ontwikkeling door zo vroeg als mogelijk in te stappen en mee te werken. Dat hebben ze daar erg goed gezien. En gedaan.

Ook deze week weer 5 mooie stukken, voorzien van mijn duiding en gedachten. Fijne week!

Platformeconomie top 5

Hong Kong taxis may join hands with Uber | Marketing Interactive

Waar platformen als Uber zich op dit moment nog richten op het rekruteren van individuele workers, is het zeker denkbaar dat dit in de toekomst gaat veranderen. Het richten op de individuele worker heeft als voordeel dat deze direct een flinke afhankelijkheid heeft en dus noodgedwongen ’trouw’ zal blijven aan jouw platform, maar op het moment dat er meerdere platformen in één markt actief zijn, dan is het aannemelijk dat zij in elkaars vijver gaan vissen. Immers: het andere platform heeft dan al de investering gedaan in die worker voor eventuele checks en andere papieren. Die afhankelijkheid is dus (gelukkig) ook maar relatief.

In dit stuk een taxi bedrijf uit Hong Kong over hun mogelijke samenwerking met Uber: “After all, the taxi industry may not have the technology platform like ours to provide tailor-made services. If we cooperate together, they can also make use of our backup customer service and even capitalise on our good image to regain consumer confidence as they are now having an image problem”.

De marge op dit soort transacties zal lager zijn. De bestaande organisatie zal ook een deel van de taart willen én zal de collectieve rechten van de chauffeurs beschermen. Aan de andere kant is het voor een platform als Uber wel een stuk makkelijker om slechts met enkele partijen in een stad te hoeven communiceren. Zeker voor een platform met de groeiambities als Uber het overwegen waard.

Daarnaast kan iedereen zich, zoals in de quote wordt gezegd, ook concentreren op hetgeen waar hij of zij goed in is. Taxibedrijven zijn goed in taxi’s organiseren, niet in marketing en technologie. En daar ligt juist de kracht van een technologiebedrijf als Uber.

De platformeconomie kan (nog) zonder algoritmewaakhond – NRC

De laatste tijd zijn er veel discussies over het gebrek aan transparantie van de algoritmes van tech bedrijven. Moet daar geen ’trusted 3rd party’ voor komen om de belangen van alle stakeholder te borgen?

In deze column geeft Anna Gerbrandy een prettige duiding in deze discussie.

De crowd houdt crowdfunding platformen scherp in de gaten | Crowdfundmarkt

In crowdfunding land wordt nu gesproken over exit strategieën van crowdfunding platformen. Op het moment dat het platform stopt (bewuste keuze of faillissement), moeten de zekerheden en belangen van de gebruikers die afhankelijk zijn van het platform (de investeerders die lopende leningen hebben via het platform) geborgd zijn. Veelal via een aparte BV of stichting. Deze kosten worden betaald vanuit een beheervergoeding. Het platform moet dit dan actief in de communicatie meenemen.

Een interessante gedachte mochten (klus) platformen infrastructurele taken van de overheid gaan overnemen om deze exit strategie ook in de discussie mee te nemen. De impact van een platform dat opeens weg gaat is groot. Zie de discussies in Londen (Uber is verboden en als zij hun zaak verliezen moeten zij uit Londen vertrekken), Denemarken (Uber verliet Denemarken na nieuwe wetgeving waar ze het niet mee eens waren) en Austin (zelfde situatie als Denemarken).

Bij crowdfunding gaan de voorwaarden (logischerwijs) ver. Er is immers nog een verplichte en dus ook noodzakelijke administratieve afwikkeling die nog tot 4 jaar door kan lopen. Maar ook bij deel- en klusplatformen zou er een clausule kunnen worden opgenomen dat na het stoppen de data wordt teruggegeven aan de gebruikers, de software open source voortleeft en de contacten database van de gebruikers voor de desbetreffende gebruiker wordt opengesteld.

Voordeel voor de gebruiker is dat je zeker weet dat ook als het platform stopt, je niet in één keer alles wat je hebt opgebouwd kwijt bent. Maar ook voor platformen die starten kan dit een positief effect hebben. In de nieuwsbrief van Erwin Blom kwam de volgende discussie naar voren naar aanleiding van het stoppen van Storify:

“Diensten komen en gaan natuurlijk. Als gebruiker ben je er aan overgeleverd. Door jou ben ik kort geleden met Vimsy aan het experimenteren. Wel twijfel ik nu om daar veel energie in te stoppen. Komt de volgende vraag in mij op;

Zal de uitfasering van ‘oudere’ diensten nieuwe diensten in de weg gaan zitten?

Vimsy en andere diensten, kunnen geen uitspraken doen over hoe lang ze de diensten actief houden. Hoe bepaal je als gebruiker hoeveel tijd je in die dienst zal investeren als de levensduur niet ingeschat kan worden.”

Op het moment dat je bij de start al een exit strategie hebt bedacht én deze communiceert, dan kan dit ook de gebruikers over de streep halen om zich bij jouw platform aan het sluiten en hun tijd te investeren in het maken van een profiel, opbouwen klantenlijst, etc. Omdat deze dan is verzekerd dat in het geval het platform de stekker er uit haalt, al deze inspanningen niet voor niet geweest zijn.

Het enige voorbeeld dat ik ken die hier rekening mee houdt is online reputatie systeem Traity. Ik interviewde de founder in Madrid. Zij waren bezig om alle data in de blockchain te zetten. Op het moment dat het platform omvalt zorgt dit er niet voor dat iedereen zijn data kwijt is….

Moving to a Local Selling Model | Facebook Newsroom

Belasting innen in het land waar de waarde wordt gecreëerd. Een discussie die enkele maanden geleden na een top in Estland in meerdere Europese landen werd gevoerd.

Nu.nl berichtte er hier afgelopen week als volgt over:

“Facebook gaat voortaan lokaal belasting betalen in landen waar inkomsten worden behaald, in plaats van het doorsluizen van geld naar het internationale hoofdkantoor in Ierland.

De belastingen zullen worden betaald in de landen waar Facebook een kantoor heeft, meldt het bedrijf dinsdag.

Facebook spreekt van een ‘lokale verkoopstructuur’ waarbij verkochte advertenties de boeken in gaan als inkomsten in het betreffende land en dus belast kunnen worden.”

Een slimme zet om de druk in de talloze discussies te verlichten. En een goede zaak dat een organisatie als Facebook dit proactief aanpakt.

Ik ben geen fiscalist, maar mijn gezonde verstand heeft nog wel een paar vragen over deze constructie. Ik vermoed dat deze stap vooral een positief effect zal hebben over de afdracht van BTW in het land waar de advertentie wordt verkocht. De Zembla uitzending over Uber bracht een constructie aan het licht waarbij de factuur van Uber vanuit een BV buiten Nederland kwam, waardoor er geen BTW af hoefde worden gedragen. Dit zal met de nieuwe constructie verleden tijd zijn.

De grote ‘maar’ zit er vermoed ik bij de winstbelasting. Want een land kan dan wel winst maken, maar er worden ook kosten vanuit de holding doorberekend. Ontwikkelingskosten, marketingkosten en ga zo maar door. Daarnaast ook een bedrag voor het gebruik van het merk en de ‘intellectual property’. En op die manier kan relatief eenvoudig de winst tot een (onder) nulpunt worden teruggebracht, waardoor er geen winstbelasting hoeft te worden betaald.

Nog niet té vroeg juichen dus….

Decentrale Autonome Organisaties – Crowd runt bedrijf zonder CEO | Revue

Een reuze interessante ontwikkeling: de Decentrale Autonome Organisatie. Voor het eerst gehoord uit de mond van Ronald van den Hoff van Seats2Meet en nu ook in de nieuwsbrief (aanrader!) van co-auteur Ronald Kleverlaan.

Waar op dit moment nog veelal met een traditionele bril wordt gekeken naar decentrale eigenaarschapsmodellen via bijvoorbeeld platform coöperaties, is er technologie op komst die dit soort modellen een hele andere dynamiek zullen geven. Een van de eerste, maar helaas niet succesvolle, voorbeelden is de DOA variant van Uber: La’Zooz. Ik interviewde de oprichters 2 jaar en 1 jaar geleden (videos).

Contact

Inspiratie opgedaan en advies of duiding nodig over de platformeconomie of op zoek naar een spreker?

Neem gerust contact op via een reply op deze nieuwsbrief, via mail (martijn@deeleconomieinnederland.nl) of telefoon (06-50244596).

Platformeconomie top 5

Newest Ride Sharing Service Challenges Uber and Lyft With Its New Flat Fee Pricing for Drivers

In mijn nieuwsbrief van vorige week deed ik een analyse / gedachten experiment wat er zou gebeuren wanneer de overvloed van arbeiders in de platformeconomie zou omslaan naar schaarste.

Interessant is dan ook dit bericht over een nieuwe ‘Uber variant’ die niet een commissie model, maar een abonnementsfee als bijdrage van de chauffeur vraagt. Dus geen (minimaal) 25% commissie per rit, maar een vaste fee (20 dollar per week) als abonnement. Dit is natuurlijk vooral interessant voor arbeiders die relatief veel werk via dat platform doen. Vanuit het platform gezien zie ik de volgende voordelen:

1. Omdat de chauffeur alleen vaste kosten betaald en geen variabele, is de kans groot dat wanneer hij of zij voor jouw platform hebben gekozen, ze ook het meeste werk via jouw platform zullen willen blijven doen. Immers: ieder extra transactie kost geen extra commissie;
2. Het commissie model vraagt voor een platform heel veel werk om vraag en aanbod alleen voor de hoognodige dingen met elkaar in contact te laten treden. Immers: hoe meer contact en transparantie, hoe groter de kans dat de volgende klus buiten het platform zal worden afgesproken en daar gaat je businessmodel. Het abonnementsmodel geeft je als platform dus eigenlijk veel meer mogelijkheden om variabelen aan de klanten aan te kunnen bieden als onderhandelen in prijs, onderling dingen afspreken, cash betalen en meer;

Ik ga het volgen…

Maaltijdbezorgdienst Deliveroo wekt ergernis Tweede Kamer | TROUW

Deze week was het de week van Deliveroo. Nadat zij een paar weken geleden zich af hadden gemeld in de 2e Kamer voor een debat over platformwerk, was deze week de herkansing. Ik heb het debat online gevolgd, helaas is terugkijken niet mogelijk, en het was een uiterst interessant en tenenkrommend ‘spektakel’.

De discussie rondom Deliveroo draait om het voornemen om de contacten van alle koeriers per 1 Februari 2018 niet te verlengen en hen terug in te huren als ZZP’er. Volgens Deliveroo de enige manier om aan de wensen van flexibiliteit van de fietskoeriers tegemoet te komen én om hun (naar eigen zegge) een hoger salaris te kunnen. Dat dit ook best handig voor hunzelf is, dat wordt veelal niet gemeld. Je snapt dat de koeriers, die als ZZP’er zelf hun administratie en verzekeringen moeten regelen, hier niet blij mee zijn. De vakbonden ondersteunen de koeriers (en maken ze ook wel een beetje gek) en de politiek is ook in de discussie gestapt.

Woensdag voor het debat meldde Philip, de directeur van Deliveroo in Europa, op BNR dat hij een verzekering voor alle chauffeurs had geregeld en het debat met vertrouwen in zou gaan. Maar in het debat, waar hij naar mijn mening een erg zwakke indruk achter heeft gelaten, bleek dat Deliveroo wel een zorgplicht met bijbehorende verzekering heeft, maar dat er van een echte verzekering voor de koeriers absoluut geen sprake is. Kabinetsleden boos, BNR boos en olie op het vuur voor de strijd van de koeriers.

Telegraaf

In dit stuk, dat ook afgelopen woensdag verscheen (Blendle link), wordt aangegeven dat je niet persé naar de KvK moet gaan als rider. ‘Ze kunnen ervoor kiezen dat wij sociale premies inhouden, maar dan zonder dat er sprake is van een arbeidsrelatie’. De constructie die hier achter zit is als volgt: Deliveroo regelt niet de belasting voor de riders, maar JAM! (18-) of Verloning.nl (18+), hiervoor betaalt de rider een vergoeding.

Ook wordt er geschetst over een nieuwe vorm van inplannen en flexibiliteit: “wij hebben een nieuwe manier van werken. Vroeger moest de bezorger een tijdvak invullen van minimaal drie uur wanneer hij beschikbaar was voor ons. Sinds wij hebben besloten om alleen nog met zzp’ers te werken, hoeft dat niet meer. Als de bezorger zin heeft om te bezorgen, dan kan die zich aanmelden op de app. Dat kan tijdens een tussenuur, maar ook ’s avonds. De bezorger is helemaal vrij om te werken wanneer die wil en als die zich aangemeld heeft, mag de bezorger ook gewoon opdrachten weigeren” Na het bekijken van een filmpje van Deliveroo zelf blijkt dat ‘nieuwe’ mbt flexibiliteit relatief: ze werken nog steeds met een planning systeem tot een week van te voren, je wordt nog steeds beloond als je veel werkt (dan heb je voorrang op het inplannen van slots) en je kunt wel on demand inloggen, maar dan moet je het geluk hebben dat er een slot vrij is. Toch iets anders dan de uitspraak in De Telegraaf.

Resumé

Het laatste woord over deze case is nog (lang) niet gezegd. De rol van de directeur is duidelijk een ‘incasseer’ rol: van bovenaf wordt opgelegd dat we x gaan doen en dat is het verhaal dat je naar buiten moet vertellen. Lijkt me best een vermoeiende baan. Aan de andere kant geeft Deliveroo wel aan meer te willen doen voor de koeriers, maar niet vanuit een dienstverband. Volgens hun moet het systeem op de schop. En daar hebben ze dan, geredeneerd vanuit hun eigen belang, wel weer een punt. Omdat het best kan zijn dat mensen over 5 jaar voor enkele platformen per dag aan het werk zijn en dan za het huidige systeem alleen maar verder onder druk komen te staan. Dus naast ons focussen op de huidige (probleem) cases, waarbij we moeten zorgden dat de rechten van iedereen geborgd zijn, is het ook belangrijk om open te staan voor de toekomst.

p.s. lees ook dit stuk over Deliveroo in België. Daar lijkt het wel een manier te hebben gevonden om hun freelance koeriers een verzekering aan te bieden. Hier het korte krantenartikel en hier de PDF van het uitgebreide stuk.

Airbnb Readies a Premium Tier to Compete More With Hotels, Sources Say – Bloomberg

Het is naar mijn mening een kwestie van tijd dat het aanbod op Airbnb in verschillende categorieën op gaan splitsen, zodat je als guest meer weet wat je te wachten staat. Wil je een unieke local experience met de drempels van het af moeten spreken met de host, een niet perfect schoongemaakte kamer en de nodige gebreken, of ga je voor een luxe verblijf. Beiden ‘extremen’ worden nu op het platform aangeboden, maar het is eigenlijk niet mogelijk om te selecteren bij het zoeken naar een verblijf.

Nu Airbnb zich steeds meer gaat richten op de zakelijke gebruiker (= interessante doelgroep: hogere tarieven, waarschijnlijk langer verblijf en… gemiddeld veel meer reizen en dus boekingen per jaar dan een normale toerist), is het ook tijd om hier op in te spelen op de website. Daarnaast zal dit ook drempels verlagen voor toeristen en zakelijke reizigers die  ergens slechts één nacht verblijven. Ik boek bijvoorbeeld eigenlijk altijd een Airbnb als ik ergens langer dan 2 nachten verblijf. Als ik ergens 1 of 2 nachten verblijf, dan liever een hotel. Geen gedoe met afspreken sleutel, sociaal contact (geen tijd voor) en geen verantwoording afleggen. Maar als ik weet dat een Airbnb automatische acceptatie, een smartlock en verder qua service de hotel standaard heeft, dan zou ik ook voor de reizen met 1 of 2 nachten overwegen een Airbnb te boeken. En dat is extra handel.

Behalve duidelijke categorieën op de website kan het bedrijf ook nog een stap verder gaan. En zal dit ook doen volgens dit bericht:

“Airbnb Inc. is close to launching a new service that will match guests with quality-inspected home and apartment rentals. The product is intended to attract higher-paying travelers who have yet to use Airbnb because they prefer the amenities guaranteed by fancy hotels, said three people familiar with the project.”

Bijzonder aan dit project is dat er niet alleen een selectie wordt gemaakt, maar dat Airbnb ook daadwerkelijk eigen mensen / inspecteurs langs gaat sturen om de locatie te checken voordat het wordt opgenomen in dit programma. Weer een stap van het ‘asset light’ platform naar een ‘meer traditionele business’. Waar natuurlijk niets mis mee is, maar wel interessant om te volgen, omdat zij hiermee direct de concurrentie aangaan met de bestaande hotels.

Overleven als Uberchauffeur – de Volkskrant

Een journalist ging 5 maanden lang als Uber chauffeur in Amsterdam aan de slag. In dit goede en vermakelijke stuk deelt hij zijn ervaring en gedachten. En krijg je een mooi kijkje achter de schermen en het contrast tussen het verhaal naar buiten en de werkelijkheid binnen het wereldje.

Fundraising Framework for Marketplace Startups in 2016 – Pawel’s blog

Super interessante en overzichtelijke analyse van de verschillende levensfasen die een platformeconomie startup doorgaat en welke modellen, teams, prioriteiten en groeistrategieën hier bij komen kijken. Niet op een bierviltje, maar op een zakdoekje. Daar kun je nét even iets meer op kwijt…

Discutabel

Capital Circle on Twitter: “0,3% op spaargeld? Capital Circle biedt alternatieven met zekerheid. Al 3 jaar leider in rendement met 6,3 pct netto | Twitter

Soms denk ik: “leren ze het dan nooit!?”. Crowdfundingplatformen (je weet wel, crowdfunding = risico in ruil voor een goed rendement) die adverteren met de lage spaarrente. En vervolgens klagen dat de AFM strengere regels oplegt…

In de tweet staat ‘alternatieven met zekerheid’. Dat triggerde mij om de site eens te bezoeken. Ook op de homepage staan zekerheden centraal: “Capital Circle is het eerste crowdfundplatform waar zekerheden en rendement centraal staan.” Ik heb, ook voordat Capital Circle er was, nog nooit een platform horen zeggen dat rendement en zekerheden níet centraal stonden.

Hoewel de cijfers van het platform indrukwekkend zijn, is het ook interessant om eens te zien hoe uniek hun zekerheden zijn:

• Stichting Derdegelden: (het geld van) het platform en de leningen is juridisch gescheiden. Als het platform omvalt, dan is (in theorie) de pot met geld en de vorderingen vanuit de crowd veilig gesteld. Dit is standaard.
• Administratieve afwikkeling: als het platform failliet gaat, dan neemt deze BV de afwikkeling van de lopende leningen over, gefinancierd uit de 1% beheerfee die voor het faillissement naar Capital Circle gaat. Goed dat hier over is nagedacht, dit zal uiteindelijk verplicht worden, maar ook dit is een mooie maar geen unieke zekerheid;
• Toezicht vanuit het AFM: dit is verplicht, zonder dit toezicht zouden ze nooit mogen opereren;
• Website security; goed dat ze dit doen, maar wat heeft dit met de zekerheid te maken dat de ondernemer waar ik in investeer zijn lening af kan lossen?;
• Jaarrekening controle door EY: voor zover ik weet worden jaarrekeningen altijd gecontroleerd. Ook die van mij. Niet door EY maar door Schuiteman Accountants;
• Zekerheden in een aparte BV: kijk, dit klinkt interessant. Jammer dat ik daar niet meer info over kan vinden. Overigens hebben meer platformen soortgelijke constructies.

Al met al kan Capital Circle nooit zekerheid beloven, ze kunnen er alleen alles aan doen om risico’s te verkleinen. Zekerheid nooit. En daar staan dan ook een hoger rendement tegenover dan de 0,3% rente op je spaarrekening. Maar om dat in een advertentie te gaan vergelijken….. dat zijn appels en meloenen.

Contact

Inspiratie opgedaan en advies of duiding nodig over de platformeconomie of op zoek naar een spreker?

Neem gerust contact op via een reply op deze nieuwsbrief, via mail (martijn@deeleconomieinnederland.nl) of telefoon (06-50244596).

Er was de afgelopen week weer flink wat berichtgeving in de media rondom de platformeconomie en dan in het bijzonder over de kluseconomie. Deze keer niet zozeer vanuit de platformen zelf (behalve het gebruikelijke Uber ‘nieuws’), maar vanuit de vakbonden en politiek. Ik heb weer 5 mooie stukken uitgezocht en voorzien van mijn gedachten en duiding. Als je weinig tijd hebt en niet weet welke je moet kiezen: begin bij de eerste 😉 Fijne week!

Platformeconomie top 5

This is the greatest challenge to the future of Singapore’s gig economy, according to a Foodpanda exec | Business Insider

De grootste discussie in de opkomst van de kluseconomie gaat over de kwetsbaarheid van degenen die het werk leveren. Platformen outsourcen hun HR aan een algoritme en hebben de technieken in huis om de werkenden te sturen, onderdrukken en afhankelijk te maken.

Bovenstaand beeld wordt momenteel in de media geschetst in discussies rondom o.a. Deliveroo. In alle opzichten een ‘race to the bottom’.

Een belangrijke kanttekening die ik wil maken bij deze berichtgeving en gedachten is dat dit scenario uitgaat van een markt van overvloed aan de aanbod kant. Voor jou tien anderen. Maar is met een alsmaar groeiende kluseconomie het wel reëel om alleen uit te gaan van dit scenario? Of komt er een moment dat de markt in balans is, om vervolgens over te slaan naar een markt van schaarste.

In deze blog over Foodpanda met een interview met de managing director van Foodpanda:

Mr Andreani admits that the greatest challenge to Foodpanda’s expansion in Singapore is delivery rider fleet expansion.

“The demand for freelance riders is greater than ever, especially with the launch of companies such as Amazon Prime Now.”

Op het moment dat de vraag naar ‘gig workers’ groter is dan het aanbod zullen de platformen moeten gaan concurreren op voorwaarden voor de voor hun broodnodige groep klussers. En dan zijn de rollen omgedraaid.

Ik zie de situatie zich als volgt ontwikkelen:

1. Op dit moment gaan de platformen als Deliveroo voor volledige flexibiliteit. Wat ze als het ware aan het doen zijn is het algoritme aan het trainen, zonder enig risico voor het bedrijf. Is er geen bestelling? Dan heeft de bezorger pech en kost het Deliveroo niets. En zolang er meer koeriers dan ‘vacatures’ zijn, kan het bedrijf een hoop maken;
2. Op het moment dat het algoritme een stuk wijzer is geworden, dan kan deze de vraag veel nauwkeuriger voorspellen. Aan de hand van datum, weersomstandigheden, evenementen, file informatie en ‘historische’ data uit het eigen systeem moet het bedrijf tot zeg (natte vinger) 80-90% kunnen voorspellen op welke dag er hoeveel fietskoeriers nodig zijn. Op basis van die gegevens kan het een risico inschatting maken en mensen in dienst gaan nemen.

Stap twee komt ook voor uit de volgende quote uit het bericht:

“Rather than showering consumers with unsustainable discount codes and deals, or overburning by maintaining a low-efficiency logistics setup (which are all great & easy for short-term gains), successful companies (are able to) not compromise on customer experience, while building a high efficiency setup,” he adds.

Want dat is iets wat nogal eens wordt vergeten: als jij jouw personeel slecht behandeld en weinig zekerheden geeft, dan kun je dit ook niet van hun verwachten. En juist dát is extreem vervelend in deze markt waar iedere bezorger hét offline contactmoment is met jouw klant. Er zijn overigens al een paar platformen in de VS die van het volledig flexibele ‘Uber model’ zijn afgestapt, omdat zij merkten dat dit funest was voor de customer experience. En ook dat is geen rocket science.

Toekomst

Voeren we hier de juiste discussie? Immers: over een jaar of 20-25 zal een groot deel van dit soort banen zijn geautomatiseerd. Ten eerste moeten we er voor zorgen dat het ook de komende 20-25 jaar goed gaat én is het een heel belangrijk en interessant leerproces.

Daarnaast zegt mijn logica dat:

1. Volledig zelfrijdende auto’s zeker niet als eerst in een stad met alle denkbare variabelen zullen rijden (en iemand of iets de pizza ook nog naar de deur moet brengen);
2. Fietskoeriers pas al een van de laatste ‘aan de beurt’ zijn. Bij een fietskoerier zitten de kosten voor het merendeel in de arbeid. De kosten voor de fiets zijn verwaarloosbaar. Bij een taxi zit een groot deel van het kapitaal ook in de auto die toch al moet worden aangeschaft. Hierdoor is het interessanter om deze te vervangen. Bij een fietskoerier zal dit minder snel uit kunnen, al zin er wel al experimenten met robot karretjes en bezorg drones. Maar voordat dat op grote schaal operationeel is….

FNV wil zaak tegen Uber starten, maar chauffeurs ‘durven niet’ – Amsterdam – PAROOL

FNV heeft zich duidelijk op de kluseconomie geworpen. Na de samenwerking met de RidersUnion (fietskoeriers), willen zij nu ook een proefproces tegen Uber starten. Daarnaast hoorde ik dat ze ook op zoek zijn naar een Helpling schoonmaker voor een proefproces.

In dit artikel wordt aangegeven dat de commissies van Uber van 20-30% erg hoog zijn en dat de chauffeurs niet ZZP’er, maar pseudo-werknemers zijn. Een paar gedachten om de discussie in de juiste context te zetten, zonder direct een oordeel te moeten vellen over goed en slecht:

1. Chauffeurs bij de TCA zijn ook ZZP’er;
2. Ik kan nergens vinden (en TCA geeft ook geen reactie op Twitter) wat de commissie is van TCA. Ik sprak onlangs een chauffeur die voor een Utrechtse centrale reed en hij moest 25% commissie betalen voor een rit die via de centrale geboekt is. Als TCA een aanzienlijk lagere commissie zou vragen aan haar chauffeurs dan neem ik aan dat we dit al lang in de discussie hadden gehoord;
3. Uber chauffeurs durven niet een proefproces aan te gaan (wat ik begrijp, is ook best iets heftigs), maar ik vraag mij af of een TCA chauffeur die wel zou durven op het moment dat hij of zij ook daarna nog graag normaal voor de centrale zou willen rijden.

In het stuk wordt ook gerefereerd naar de rechtzaak die Uber heeft verloren in de UK, alleen is dit nog geen definitieve uitspraak. Er komt nog een beroep. En de passage “Overigens is Uber in Londen inmiddels verboden.” is ook onjuist. De vergunning is niet verlengd, Uber is in beroep gegaan en tot de uitspraak mag Uber nog gewoon in Londen blijven rondrijden.

Laten we de discussie dus alsjeblieft doen op basis van feiten en niet op aannames op basis van eigen agenda.

Kijk terug: De ‘spooktaxi’s’ van Uber

“Zembla onderzoekt de praktijken van Uber en vraagt zich af: wie betaalt de prijs voor deze goedkope ritten op afspraak?”

Zeer goede uitzending van Zembla over Uber in Amsterdam. Hieruit blijkt dat op wat papier wordt bedacht en verteld in de praktijk toch echt anders loopt. Uber chauffeurs hebben een vergunning waarmee zij geen passagiers op straat mogen oppikken. In de praktijk lijkt dit zeer regelmatig te gebeuren.

Bijzonder is dat de inspectie geen middelen heeft om hierop te handhaven. In deze uitzending komt de baas van Uber Nederland ook aan het woord. Zijn verhaal is prima, alleen zijn antwoord wanneer de verslaggever vraagt waarom zij niets doen tegen de Uber chauffeurs die de wet overtreden is waardeloos. “wij zijn een technologiebedrijf en hebben geen verantwoordelijkheid over wat hier gebeurt”. Gemiste kans.

ASML draait flexibilisering terug | Het Financieele Dagblad

Een bewijs uit de meer ‘high skilled’ markt dat op het moment dat de vraag groter is dan het aanbod, de voorwaarden vanzelf worden aangepast. Niet zozeer omdat het bedrijf goed wil doen, maar omdat het anders de toekomst in gevaar brengt.

BBC Documentary – The Town That Took on the Taxman – BBC

Waanzinnige docu over een klein dorpje in de UK die het zat is dat de lokale koffiebar meer belasting betaald dan de gemiddelde multinational. Zij zetten een plan op om met het hele dorp ‘offshore’ te gaan. Niet omdat zij geen belasting willen betalen, maar omdat zij een signaal af willen geven dat wat er nu met grote bedrijven en belasting gebeurt onacceptabel is. Kijken!

Opmerkelijk

Steun Sytze in zijn strijd tegen Deliveroo | PvdA

Niet alleen FNV, maar ook PvdA springt in de bres voor de kluswerker. Niet geheel toevallig: Gijs van Dijk van de PvdA was jarenlang vice voorzitter bij de FNV. It’s a small world.

In mijn ogen (en zoals je weet bemoei ik mij regelmatig met het onderwerp crowdfunding) laat PvdA hier een aantal kansen liggen.

1. Het verhaal is dat Sytze (en ook Kees) een proces tegen Deliveroo wil starten, omdat hij geen schijnzelfstandige wil worden;
2. Sytze is student en betaald zijn drankjes in de kroeg met werken voor Deliveroo. Lijkt mij niet dat hij daardoor erg afhankelijk is en zit te wachten op pensioenopbouw. Wel verzekering tijdens werk overigens;
3. De campagne loopt op de pagina van de PvdA. Vanuit de PvdA positionering snap ik dit, maar naar mijn mening was de boodschap veel sterker en echter overgekomen wanneer er gebruik was gemaakt van een bestaand crowdfunding platform. Daarnaast is niet inzichtelijk hoeveel geld er is opgehaald (er staat al een aantal dagen een tekst dat er 5.000euro is opgehaald) én ook niet door wie. Als je een boodschap wilt uitdragen dat ‘de crowd’ dit belangrijk vindt, dan is dat een absolute minimum vereiste;
4. Het benodigde bedrag is 7.500,-. Nergens wordt duidelijk gemaakt waar dit nu exact voor nodig is;
5. Het geld van de campagne wordt op de rekening van de PvdA overgemaakt, duidelijkheid in hoe dit nu precies zit ontbreekt.

Uiteraard heb ik zelf ook een paar euro gedoneerd om te zien hoe de communicatie met de donateurs zal verlopen. Ik houd je op de hoogte….

In de media

The Case for Replicating Online Platforms, Not Scaling Them – Reinvent

Door een online media kanaal in de VS werd ik afgelopen week geïnterviewd over mijn kijk op de ontwikkeling van de deeleconomie en kluseconomie. Het is een leuk en lang (ruim een uur) gesprek geworden.

Contact

Inspiratie opgedaan en advies of duiding nodig over de platformeconomie of op zoek naar een spreker?

Neem gerust contact op via een reply op deze nieuwsbrief, via mail (martijn@deeleconomieinnederland.nl) of telefoon (06-50244596).